Wat is coachen?

Coachen is een relatief jong vak dat pas sinds de millenniumwisseling echt van zich doet spreken. Het is (nog altijd) geen beschermd beroep en dat maakt onder andere dat er allerlei vormen van begeleiding aangeduid kunnen worden met het woord coaching.

Naar het schijnt hebben de Eskimo's meer dan tien verschillende woorden voor ons woord 'sneeuw'. Zij onderscheiden meerdere varianten van witte neerslag met verschillende woorden in wat wij Nederlanders simpelweg aanduiden met 'sneeuw'. Met coachen is het misschien net zo. Er bestaan tientallen begeleidingsvormen - die bij precieze beschouwing duidelijk van elkaar verschillen. Wij in Nederland duiden - trouw aan ons poldermodel ... - al die verschillende verschijningsvormen echter aan met hetzelfde woord: 'coaching'.
Dat is voor opdrachtgevers, coachklanten en ook voor de coaches zelf echter buitengewoon verwarrend. Maar het is niet anders. (Kijk maar naar de analogie van de Nederlandse "kerk": Nergens anders in de wereld zijn er zoveel verschillende kerkgenootschappen per gemiddeld lid van de bevolkking en per vierkante kilometer. ... Nergens in de wereld vinden we onszelf zo vaak opnieuw uit.)
expliciterenZolang coachen geen beschermd en/of eenduidig gecertificeerd beroep is,
vigeren ook vele, tamelijk gevarieerde opvattingen en definities van coachen. In onze visie is het daarom noodzakelijk dat elke professionele coach de door hem gehanteerde definitie van zijn vak expliciteert en verantwoordt. In dat geval is het voor klant en collega in elk geval duidelijk wat er wel verwacht mag worden en wat niet.

definitie van coachenWij hanteren de volgende definitie:
Coachen is een begeleidingsvorm waarbij de coach de klant zowel uitdaagt als ondersteunt in een ontwikkelingsproces dat: 

• toekomstgericht is,
• door de klant zelf wordt gestuurd,
• en aansluit bij de concrete context van de klant.

ontmoeting & gesprek
Het meest gebruikelijke en geëigende voertuig hiervoor zijn de ontmoeting en het gesprek. De basis hier- voor vormt het zogeheten Socratische gesprek, waarin de filosofische ‘Wat is... – vraag’ leidend is. We maken veel werk van het ontwikkelen van de daarbij horende attitude (waarin overigens de uniciteit van elke coach zichtbaar ‘moet’ zijn). Wat coachen namelijk lastig maakt, is het feit dat de essentie van het van het coachen haaks staat op de Nederlandse volksaard en op de wijze waarop de meesten van ons zijn opgevoed. Die opvoeding heeft tot resultaat dat we overal een mening over hebben, dat we principes hebben en graag in discussie gaan. Aan die persoonlijke meningen en principes ontlenen we een belangrijk deel van onze identiteit. Om te leren coachen echter, mag je dat alles successievelijk loslaten ...
De meestercoach vindt niks, oordeelt niet, komt niet met zijn eigen wijsheid, stuurt niet, manipuleert niet, richt niets in, maar stelt zijn authentieke vragen vanuit betrokken verwondering. Dát vraagt soms veel van de coach, die vaak al een (Nederlandse) opvoeding en een lange loopbaan achter de rug heeft en graag wil delen vanuit zijn eigen rijkdom (ervaring, kennis, mening en waarheid). Die coach heeft bij ons nog een weg te gaan. Daarbij komt dat wij niet coachen op gedrag, maar áchter het gedrag. Je zou ook kunnen zeggen dat we coachen achter het ego (ook achter dat van onszelf).

Bij dit alles baseren we ons op Socrates, Edmund Husserl, Gerard Egan, Hans-Georg Gadamer, Wil Uitgeest en Marshall Rosenberg.

Coachen is niet zomaar een trend. De groeiende belangstelling ervoor heeft alles te
maken met een fundamentele verschuiving van paradigmata (denkkaders) ten aan-
zien van begrippen als verantwoordelijkheid, bewustzijn, individualisering, conflic-
ten en persoonlijke ontwikkeling. Deze verschuiving heeft consequenties voor iedereen
die werkzaam is op gebieden als leidinggeven, teamwerk, organisatieontwikkeling,
mensontwikkeling en –begeleiding, onderwijs, maatschappelijk bestuur en zorg. Wij
voorzien dat het ontwikkelen van coachende kwaliteiten voornoemde mensen in de
gelegenheid zal stellen om in een snel veranderende maatschappij gezonde en duur-
zame ontwikkelingsprocessen in te richten en te onderhouden – zowel op individueel,
als op team- en organisatieniveau.